Weet jij wat je moet doen als iemand plots een hartstilstand krijgt?

Hartreanimatie: weet jij wat je moet doen bij een hartstilstand?

Een hartstilstand kan iedereen overkomen, op elk moment en op elke plaats.

 Misschien gebeurt het thuis, tijdens het sporten, op het werk of terwijl je ergens onderweg bent. Wanneer iemand plots een hartstilstand krijgt, zijn de eerste minuten van levensbelang.

Als omstander kan je een belangrijke rol spelen. Door een hartstilstand tijdig te herkennen, onmiddellijk de hulpdiensten te verwittigen en te starten met reanimeren, kan je iemands overlevingskansen aanzienlijk vergroten.

Iedereen kan leren reanimeren. Met de juiste kennis en een beetje oefening kan ook jij het verschil maken.

Wat gebeurt er bij een hartstilstand?

Het hart pompt voortdurend bloed door het lichaam. Zo krijgen de hersenen, organen en spieren de zuurstof en voedingsstoffen die ze nodig hebben om goed te functioneren. Bij een hartstilstand stopt het hart plots met het rondpompen van bloed. De hersenen krijgen daardoor geen zuurstof meer en de persoon verliest vrijwel onmiddellijk het bewustzijn. Zonder snelle hulp kan er al na enkele minuten ernstige hersenschade ontstaan.

Een hartstilstand kan verschillende oorzaken hebben. Soms is er een ernstige hartritmestoornis, maar ook andere omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat het hart niet meer normaal functioneert.

Een hartstilstand is niet hetzelfde als een hartaanval.

Bij een hartaanval, ook wel hartinfarct genoemd, raakt een bloedvat dat de hartspier van bloed voorziet gedeeltelijk of volledig afgesloten. De persoon kan daarbij bij bewustzijn blijven en bijvoorbeeld pijn of druk op de borst, kortademigheid, misselijkheid of een uitgesproken ongemakkelijk gevoel ervaren. Een hartaanval kan wel aanleiding geven tot een hartstilstand.

Bij een hartstilstand is er geen normale bloedsomloop meer. De persoon is bewusteloos en ademt niet meer normaal. Dan is onmiddellijk reanimeren noodzakelijk.

Waarom is snel handelen zo belangrijk?

Wanneer de bloedsomloop stilvalt, krijgen de hersenen en andere organen geen zuurstofrijk bloed meer. Hoe langer dat duurt, hoe groter de kans op ernstige schade. Door onmiddellijk te starten met hartmassage kan je de bloedsomloop gedeeltelijk op gang houden. Zo blijft er toch nog wat zuurstofrijk bloed naar de hersenen en andere belangrijke organen stromen.

Wanneer er een AED beschikbaar is, kan dit toestel bij bepaalde hartritmestoornissen helpen om het normale hartritme te herstellen. Hartmassage en het gebruik van een AED overbruggen de tijd tot de hulpdiensten de zorg overnemen.

Elke minuut telt. Daarom is het zo belangrijk dat zoveel mogelijk mensen weten hoe ze moeten reageren.

Hoe herken je een hartstilstand?

Een hartstilstand herkennen is de eerste belangrijke stap. Let vooral op deze signalen:

• De persoon zakt plots in elkaar of ligt bewusteloos op de grond.
• De persoon reageert niet wanneer je hem of haar aanspreekt of voorzichtig aan de schouders schudt.
• De persoon ademt niet of ademt niet normaal.
• Soms zijn er nog trage, happende, snakkende of onregelmatige ademhalingsbewegingen.

Dat laatste kan verwarrend zijn. Iemand die naar adem hapt, lijkt misschien nog te ademen, maar dit is geen normale ademhaling. Het kan juist een teken zijn van een hartstilstand.

Soms vertoont iemand bij het begin van een hartstilstand ook kortdurende, schokkende bewegingen die op een epileptische aanval lijken.

Reageert iemand niet en ademt die persoon niet normaal? Ga dan uit van een hartstilstand en start zo snel mogelijk met reanimeren.

Wat doe je wanneer iemand een hartstilstand krijgt?

Stap 1. Controleer of de persoon reageert

Kijk eerst of je de persoon veilig kan benaderen. Let bijvoorbeeld op het verkeer, elektriciteit of andere gevaren in de omgeving. Spreek de persoon luid en duidelijk aan en schud voorzichtig aan de schouders. Krijg je geen reactie? Roep dan onmiddellijk om hulp.

Stap 2. Bel 112

Bel onmiddellijk het Europese noodnummer 112 of vraag iemand anders om dit te doen. Zet je telefoon op luidspreker, zodat je je handen vrij hebt en de instructies van de hulpverlener kan volgen.

Vertel duidelijk:

• Waar je bent en wat er gebeurd is.
• Dat de persoon bewusteloos is.
• Of de persoon normaal ademt.
• Of je al gestart bent met reanimeren.

Controleer ondertussen of de persoon normaal ademt. Open daarvoor de luchtweg door het hoofd voorzichtig achterover te kantelen en de kin op te tillen. Kijk, luister en voel maximaal tien seconden of er een normale ademhaling is.

De medewerker van de noodcentrale zal je begeleiden en helpen beoordelen wat je moet doen.

Zijn er andere mensen in de buurt? Vraag dan iemand om een AED te halen.

Stap 3. Start onmiddellijk met hartmassage

Wanneer de persoon bewusteloos is en niet normaal ademt, begin je zo snel mogelijk met borstcompressies.

Dit doe je als volgt:

• Kniel naast de persoon.
• Plaats de hiel van één hand in het midden van de borstkas, op de onderste helft van het borstbeen.
• Plaats je andere hand boven op de eerste en streng je vingers in elkaar.
• Houd je armen gestrekt en breng je schouders recht boven je handen.
• Druk de borstkas stevig en regelmatig vijf tot zes centimeter in.
• Geef 100 tot 120 borstcompressies per minuut.
• Laat de borstkas na elke compressie volledig terug omhoogkomen, zonder je handen weg te nemen.

Probeer het ritme zo gelijkmatig mogelijk te houden en onderbreek de hartmassage zo weinig mogelijk.

Hartmassage vraagt behoorlijk wat inspanning. Als er iemand anders aanwezig is die kan reanimeren, kan je elkaar ongeveer om de twee minuten afwisselen. Zorg daarbij voor zo weinig mogelijk onderbreking.

Belangrijk: heb je nooit leren reanimeren of weet je niet goed hoe je moet beademen? Blijf dan onafgebroken borstcompressies geven. Ook daarmee kan je levens redden.

Moet je ook mond-op-mondbeademing geven?

Bij een volledige reanimatie worden borstcompressies en beademingen gecombineerd. Wie geleerd heeft hoe je iemand moet beademen en zich daar voldoende zeker bij voelt, kan na dertig borstcompressies twee beademingen geven.

Dat doe je als volgt:

• Kantel het hoofd voorzichtig achterover en til de kin omhoog.
• Knijp de neus dicht.
• Plaats je mond over de mond van de persoon.
• Blaas gedurende ongeveer één seconde rustig lucht in, tot je de borstkas ziet omhoogkomen.
• Laat de lucht ontsnappen en geef een tweede beademing.
• Hervat onmiddellijk de borstcompressies.

Blijf dertig borstcompressies afwisselen met twee beademingen.

Lukt het beademen niet of voel je je er onzeker bij? Ga dan verder met borstcompressies zonder beademingen. Het belangrijkste is dat je blijft handelen en de onderbrekingen zo kort mogelijk houdt.

Wat is een AED en hoe gebruik je die?

Een AED is een automatische externe defibrillator. Het is een draagbaar toestel dat het hartritme analyseert en, wanneer dat nodig is, een elektrische schok kan toedienen. Bij bepaalde hartritmestoornissen kan zo'n schok ervoor zorgen dat het hart opnieuw een normaal ritme krijgt.

Een AED is speciaal ontworpen om ook door mensen zonder medische opleiding gebruikt te worden. Het toestel geeft gesproken instructies en begeleidt je stap voor stap.

Zo gebruik je een AED

• Zet het toestel aan. Sommige AED's starten automatisch wanneer je ze opent.
• Maak de borstkas vrij. Verwijder de kleding die nodig is om de elektroden goed te kunnen aanbrengen.
• Kleef de elektroden op de huid. Op de elektroden staat duidelijk aangegeven waar je ze moet plaatsen.
• Volg de instructies van het toestel. De AED zal het hartritme analyseren.
• Raak de persoon niet aan tijdens de analyse. Zorg dat ook anderen afstand houden.
• Dien een schok toe als het toestel dat aangeeft. Bij sommige AED's gebeurt dit automatisch, bij andere moet je zelf op een knop drukken.
• Hervat onmiddellijk de hartmassage. Blijf de aanwijzingen van het toestel volgen

Een AED geeft alleen een schok wanneer het toestel vaststelt dat dit aangewezen is. Ook wanneer er geen schok nodig is, kan de persoon nog altijd een hartstilstand hebben. Blijf daarom reanimeren volgens de instructies.

Je hoeft dus geen medische kennis te hebben om een AED te gebruiken. Het toestel begeleidt je.

Waar vind je een AED?

Je vindt AED-toestellen steeds vaker op openbare plaatsen, zoals sporthallen, scholen, gemeentelijke gebouwen, winkelcentra en bedrijven. Een AED herken je meestal aan een groen bord met een wit hart en een bliksemschicht.

Op de website van de gemeente vind je een lijst van de AED’s in onze buurt: https://www.laakdal.be/aed-laakdal

Het is een goed idee om eens na te kijken waar de dichtstbijzijnde AED zich bevindt, zowel thuis als op je werk.

Via de EHBO-app van Rode Kruis-Vlaanderen kan je ook AED-locaties opzoeken. Houd er rekening mee dat niet elk toestel op elk moment toegankelijk is. Sommige AED's bevinden zich bijvoorbeeld in gebouwen die 's avonds gesloten zijn.

Wanneer je 112 belt, kan de noodcentrale je helpen om een beschikbare AED in de buurt te vinden.

Wanneer mag je stoppen met reanimeren?

Blijf reanimeren totdat:

• De hulpdiensten aankomen en de reanimatie overnemen.
• De persoon duidelijke tekenen van leven vertoont en opnieuw normaal begint te ademen.
• De hulpverlener van de noodcentrale je vraagt om te stoppen.
• Je lichamelijk niet meer in staat bent om verder te gaan.
• De situatie onveilig wordt.

Als de persoon opnieuw normaal ademt maar bewusteloos blijft, volg je de instructies van de noodcentrale. Meestal zal je de persoon voorzichtig in stabiele zijligging brengen en de ademhaling blijven controleren.

Laat de persoon niet alleen.

Kan je iets verkeerd doen bij het reanimeren?

Veel mensen twijfelen om te reanimeren omdat ze bang zijn iets verkeerd te doen. Misschien ben je onzeker over de juiste plaats van je handen, de kracht waarmee je moet drukken of het ritme van de hartmassage.

Bij een hartstilstand is snel handelen echter van levensbelang. De kans op ernstige schade door reanimatie bij iemand die toch geen hartstilstand blijkt te hebben, is klein. Bij hartmassage kunnen soms ribben beschadigd raken. Dat is vervelend, maar bij een echte hartstilstand weegt het belang van een werkende bloedsomloop veel zwaarder. Bovendien sta je er niet alleen voor. De medewerker van de noodcentrale kan je telefonisch begeleiden.

Ook wanneer je twijfelt aan je eigen vaardigheden, kan je door te handelen een belangrijk verschil maken.

Hoe zit het met hartreanimatie bij kinderen en baby's?

Ook kinderen en baby's kunnen een hartstilstand krijgen. De oorzaken zijn vaak anders dan bij volwassenen. Bij jonge kinderen ontstaat een hartstilstand bijvoorbeeld vaker als gevolg van een ernstig ademhalingsprobleem. Daarom zijn er bij kinderen en baby's enkele belangrijke verschillen in de reanimatietechniek.

Zo worden borstcompressies aangepast aan de leeftijd en de grootte van het kind. Ook de beademingen hebben bij kinderen een bijzonder belangrijke plaats.

Heb je een opleiding kinderreanimatie gevolgd, dan pas je de aangeleerde technieken toe.Heb je die kennis niet? Bel onmiddellijk 112, zet je telefoon op luidspreker en volg de instructies van de noodcentrale. De hulpverlener zal je begeleiden bij de reanimatie van het kind.

Ook bij kinderen geldt dat snel hulp bieden levens kan redden.

Leer reanimeren en geef je kennis door

Hartreanimatie is iets wat je het beste leert door het zelf te oefenen. Tijdens een reanimatieopleiding leer je een hartstilstand herkennen, correct borstcompressies geven, beademen en een AED gebruiken. Door te oefenen op een reanimatiepop krijg je meer inzicht in de juiste techniek en de kracht die nodig is.

Rode Kruis-Vlaanderen organiseert verschillende opleidingen rond eerste hulp en reanimatie.

Meer informatie vind je op: https://www.rodekruis.be

Je kan ook de gratis EHBO-app van Rode Kruis-Vlaanderen gebruiken om je kennis op te frissen.

Vertel daarnaast aan familieleden, vrienden en collega's waarom reanimatie zo belangrijk is. Moedig hen aan om ook een opleiding te volgen. Hoe meer mensen de basisprincipes kennen, hoe groter de kans dat er bij een hartstilstand onmiddellijk iemand kan helpen.